Deregulacja w ochronie środowiska i gospodarce odpadami 2026 – rewolucja czy uporządkowanie procedur

11 czerwca 2026 r. uchwalona została ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. Ustawa stanowi jeden z najważniejszych elementów rządowego pakietu deregulacyjnego i wprowadza szereg zmian obejmujących m.in. decyzje środowiskowe, gospodarkę odpadami oraz rekultywację gruntów.

Choć większość komentarzy publicznych skupia się na instytucji tzw. „milczącej zgody", w praktyce dla sektora środowiskowego znacznie większe znaczenie mogą mieć zmiany dotyczące decyzji środowiskowych oraz całkowita przebudowa zasad prowadzenia rekultywacji gruntów.

Decyzje środowiskowe bliżej procedur planistycznych

Jedną z najistotniejszych zmian jest wprowadzenie możliwości prowadzenia postępowania środowiskowego dla przedsięwzięcia, którego lokalizacja nie jest jeszcze przewidziana w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Dotychczas brak zgodności inwestycji z MPZP często uniemożliwiał skuteczne prowadzenie procedury środowiskowej. Nowe przepisy dopuszczają prowadzenie postępowania pod warunkiem, że gmina rozpoczęła procedurę zmiany planu miejscowego lub procedurę sporządzenia zintegrowanego planu inwestycyjnego.

Rozwiązanie to może mieć szczególne znaczenie dla:

• instalacji przetwarzania odpadów,
• farm fotowoltaicznych,
• zakładów przemysłowych,
• dużych centrów logistycznych,
• inwestycji infrastrukturalnych.

Jednocześnie ustawodawca zabezpieczył system przed wieloletnim „zamrażaniem" postępowań. Jeżeli inwestor w ciągu pięciu lat od wszczęcia postępowania nie przedłoży wypisu i wyrysu z uchwalonego planu miejscowego, postępowanie środowiskowe zostanie umorzone.

Pięć lat na przedłożenie raportu OOŚ

W ślad za powyższą zmianą wydłużono również termin na przedłożenie raportu oddziaływania na środowisko.

W przypadku przedsięwzięć oczekujących na zmianę planu miejscowego inwestor będzie miał aż pięć lat na dostarczenie raportu OOŚ. Dotychczas termin ten wynosił trzy lata. Rozwiązanie to powinno ograniczyć konieczność ponownego rozpoczynania kosztownych procedur środowiskowych dla dużych inwestycji realizowanych etapowo.

Milczące potwierdzenie aktualności decyzji środowiskowej

Kolejną istotną nowością jest wprowadzenie mechanizmu milczącego potwierdzenia aktualności warunków określonych w decyzji środowiskowej.

Jeżeli organ właściwy nie wyda postanowienia w terminie 90 dni od otrzymania wniosku, uznaje się, że aktualność warunków realizacji przedsięwzięcia została potwierdzona automatycznie.

Dla inwestorów oznacza to większą przewidywalność procesu inwestycyjnego, natomiast dla organów administracji konieczność ścisłego monitorowania terminów prowadzonych postępowań.

Łatwiejsze przenoszenie decyzji środowiskowych

Nowelizacja rozwiązuje również problem zmiany inwestora w trakcie realizacji przedsięwzięcia.

Od tej pory organ będzie zobowiązany do zmiany decyzji środowiskowej poprzez wskazanie nowego podmiotu realizującego przedsięwzięcie, jeżeli strony wyrażą zgodę na przejęcie obowiązków wynikających z decyzji.

Rozwiązanie to może mieć duże znaczenie przy sprzedaży projektów inwestycyjnych, przejęciach przedsiębiorstw oraz restrukturyzacjach spółek.

Dodatkowo wprowadzono zasadę, że prawa i obowiązki wynikające z decyzji środowiskowej przechodzą na nowego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości.

Milczące przedłużenie zezwoleń odpadowych

Najbardziej odczuwalna zmiana dla przedsiębiorców prowadzących działalność odpadową dotyczy zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów.

Jeżeli przedsiębiorca złoży wniosek o przedłużenie zezwolenia, a właściwy organ nie wyda decyzji w terminie 60 dni, zezwolenie zostanie automatycznie przedłużone.

W praktyce oznacza to koniec sytuacji, w których przedsiębiorca spełnia wszystkie wymagania formalne, lecz nie może prowadzić działalności wyłącznie z powodu przewlekłości postępowania administracyjnego.

Należy jednak pamiętać, że mechanizm ten nie obejmuje:

• zezwoleń dotyczących zakaźnych odpadów medycznych,
• zezwoleń dotyczących zakaźnych odpadów weterynaryjnych,

przypadków, gdy przedsiębiorca równocześnie wnosi o zmianę warunków zezwolenia.

Co istotne, ustawodawca jednoznacznie przesądził, że milcząco przedłużone zezwolenie posiada taką samą moc prawną jak decyzja administracyjna wydana w zwykłym trybie.

Rekultywacja gruntów – największa zmiana od lat

Najobszerniejsze zmiany dotyczą art. 22 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustawodawca całkowicie przebudował zasady prowadzenia postępowań rekultywacyjnych.

Nowe przepisy szczegółowo określają elementy decyzji o ustaleniu kierunku rekultywacji oraz decyzji o uznaniu rekultywacji za zakończoną.

Od tej pory decyzja będzie musiała zawierać m.in.:

• wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za rekultywację,
• dokładne określenie działek objętych rekultywacją,
• powierzchnię wymagającą rekultywacji,
• harmonogram realizacji prac,
• szczegółowy sposób przeprowadzenia rekultywacji.

W praktyce oznacza to koniec bardzo ogólnych decyzji wydawanych przez organy administracji.

Obowiązkowa dokumentacja rekultywacyjna

Jedną z najważniejszych nowości jest obowiązek sporządzania dokumentacji rekultywacji gruntów. Dokumentacja ta stanie się podstawą zarówno do wydania decyzji określającej kierunek rekultywacji, jak i decyzji potwierdzającej jej zakończenie.

W najbliższym czasie minister właściwy do spraw środowiska określi w rozporządzeniu szczegółowy zakres tej dokumentacji. Należy spodziewać się obowiązku sporządzania map, badań gleby, analiz środowiskowych oraz dokumentacji powykonawczej.

Milcząca zgoda również przy opiniowaniu rekultywacji

Istotnym elementem deregulacji jest również wprowadzenie zasady milczącej zgody przy opiniowaniu rekultywacji.

Jeżeli organ opiniujący – wójt, burmistrz, prezydent miasta, dyrektor OUG lub dyrektor RDLP – nie wyda opinii w terminie 30 dni, przyjmuje się, że nie zgłasza zastrzeżeń.

Rozwiązanie to powinno znacząco ograniczyć przypadki przewlekłości postępowań rekultywacyjnych.

Co zmiany oznaczają dla administracji?

Nowelizacja niewątpliwie zwiększy odpowiedzialność organów administracji za terminowe prowadzenie postępowań. Coraz częściej brak działania organu będzie wywoływał określone skutki prawne na korzyść inwestora lub przedsiębiorcy.

Jednocześnie przepisy porządkują wiele obszarów, które dotychczas funkcjonowały w sposób niejednolity, zwłaszcza w zakresie rekultywacji gruntów i przenoszenia decyzji środowiskowych.