Monitoring ścieków pomaga wykrywać narastającą antybiotykooporność

Coraz większe zainteresowanie w Europie budzi wykorzystanie ścieków komunalnych do monitorowania zjawiska antybiotykooporności (AMR). Według najnowszych analiz prezentowanych przez European Commission – Science for Environment Policy, badanie materiału genetycznego obecnego w ściekach może umożliwić identyfikację genów odpowiedzialnych za oporność bakterii na antybiotyki jeszcze przed wzrostem liczby zachorowań obserwowanych w systemie ochrony zdrowia.

Metoda opiera się na analizie DNA mikroorganizmów trafiających do kanalizacji wraz ze ściekami bytowymi. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie informacji o skali występowania określonych genów oporności w populacji bez konieczności prowadzenia szeroko zakrojonych badań klinicznych. Badacze podkreślają, że monitoring ścieków dostarcza danych obejmujących całe społeczności lokalne, a nie tylko osoby korzystające z opieki zdrowotnej. Pozwala to na szybsze wykrywanie nowych zagrożeń epidemiologicznych oraz ocenę skuteczności działań ograniczających stosowanie antybiotyków.

Rozwiązanie wpisuje się w rozwijaną przez Unię Europejską koncepcję One Health, zakładającą ścisłe powiązanie zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. Z punktu widzenia inżynierii środowiska oznacza to nową rolę infrastruktury wodno-ściekowej. Oczyszczalnie ścieków mogą w przyszłości pełnić funkcję punktów monitoringu zdrowia populacyjnego, podobnie jak miało to miejsce podczas pandemii COVID-19, gdy analiza ścieków wykorzystywana była do śledzenia rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2. Rozwój tego kierunku będzie wymagał wdrażania zaawansowanych laboratoriów biologii molekularnej, automatycznych systemów poboru próbek oraz platform integrujących dane środowiskowe i epidemiologiczne.

Eksperci wskazują, że antybiotykooporność należy obecnie do najpoważniejszych globalnych zagrożeń zdrowotnych. Wykorzystanie istniejącej infrastruktury kanalizacyjnej do monitorowania zmian w populacjach mikroorganizmów może stać się relatywnie tanim narzędziem wspierającym działania prewencyjne, planowanie polityki zdrowotnej i ochronę zasobów wodnych przed rozprzestrzenianiem się opornych szczepów bakterii. Dla sektora wodno-kanalizacyjnego jest to przykład rozszerzania funkcji infrastruktury środowiskowej poza tradycyjne zadania związane z oczyszczaniem ścieków.